NEDEN HAYIR DEMEKTE ZORLANIRIZ?

NEDEN HAYIR DEMEKTE ZORLANIRIZ?

Bu soru sizi derinden etkiliyorsa, yalnız olmadığını bilmelisin. Çünkü pek çok insan, özellikle sevilme ihtiyacı yüksek olan bireyler, sırf karşısındakini kırmamak, dışlanmamak ya da onaylanmak için istemediği şeylere bile “evet” demeye eğilimlidir. Eğer sen de sık sık kendine “hayır demekte zorlanıyor musun?” diye soruyorsan, muhtemelen kendi sınırlarını korumakta güçlük çekiyorsundur. Bu da zamanla yorgunluk, öfke, hatta tükenmişlik hissine neden olabilir. Danışman olarak bize başvuran danışanların büyük bir kısmı, bu konunun hayat kalitelerini ne kadar düşürdüğünü fark ettiklerinde değişime ilk adımı atıyor.

Hayır demekte zorlanıyor musun? sorusunun

1. cevabı genellikle çocukluk döneminde şekilleniyor. Aile içinde sürekli “uslu çocuk” olmaya zorlanan, kendi fikirleri önemsenmeyen ya da sevgiyi onay ve itaatle almaya alışmış bireyler, yetişkinlikte de hayır demeyi bir tehdit gibi algılayabiliyor. Teorik olarak bakarsak, bu durum öğrenilmiş davranış kalıplarının bir sonucudur ve değiştirilebilir. Çünkü hayır diyebilmek, aslında kendine saygı duymanın ve kendini önemsemenin bir göstergesidir. Danışman  olarak yaptığım çalışmalarda, bireylere sınır çizme becerisi kazandırmak için hem bilişsel hem duygusal yöntemleri bir arada kullanıyorum. Bu beceri zamanla güçlenir, yeter ki farkında olun ve istemeye başlayın.

2.bazen ilişkilerde “beni sevmezler, yalnız kalırım, yanlış anlaşılırım” gibi korkularla iç içe geçer. Ancak şunu bilmek gerekiyor: hayır demek, ilişkileri bozmaz; tam tersine, ilişkileri daha dürüst ve sağlıklı hale getirir. Kendine hayır deme izni vermek, başkalarına da sana gerçekten saygı göstermeyi öğretir. Eğer bu konuda zorlanıyorsan, bir uzmana danışmak hem kendi sınırlarını tanımanı hem de bu sınırları güvenle ifade etmeyi öğrenmeni sağlar. Danışman olarak, seni bu yolculukta yalnız bırakmıyor; “evet” deme zorunluluğundan özgürleşmen için sana destek oluyorum.

Hayır diyememek, pek çok kişinin ortak sorunudur ve kişinin sosyal ve mesleki yaşamını, ikili ilişkilerini olumsuz şekilde etkileyen bir durumdur. Kişinin sınırlarını belirleyememesi, kendine olan saygısının azalmasına neden olur. Özsaygı ve özdeğer kavramları kişinin sınırlarını bilmesi ve bu sınırları koruyabilmesi ile sağlanır. Neden hayır demekten korkarız? 

Hayır diyememenin en temel nedenlerinden biri reddedilme korkusudur. Kişi reddederse, kendisinin de reddedileceğini düşünür. Kişi karşısındakinin önerisine, teklifine veya beklentisine hayır derse, daha sonra kendi beklentisi karşısında reddedileceğini düşünür. Hayır demeyi karşımızdakini reddetmek olarak algılarsak bu davranışta bulunmaktan kaçınabiliriz. Oysa o an reddedilen şey karşınızdaki kişi değil, sadece ve sadece o an size teklif edilen ya da sizden beklenen durumdur. Hayır demek karşınızdakini değil, onun söylediği ya da beklediği şeyi reddetmektir. Çevremizdekilerin isteklerimize, tercihlerimize ve kararlarımıza saygı göstermeyeceğinden korkarız. Başkaları üzerine odaklanır, kendimiz üzerindeki netliği kaybederiz. Bu da onları kendimizden ön plana koyduğumuzu gösterir. Başkalarını kendimizden ön plana koyarsak kendimize duyduğumuz saygı zarar görür.

• Hayır dersem…
• “Beni kaba bulurlar.”
•  ‘‘İstemiyorum dersem kızarlar.’’
• ‘‘Gerçekte ne hissettiğimi söylersem, benimle konuşmazlar.’
• ’ “Bencil olduğumu düşünürler.”
• “Onları sevmediğimi düşünürler.’
• ’ “Beni istemezler ve reddederler.’’

Sevilmek, onaylanmak, beğenilmek ve kabul görmek her insanda var olan temel ihtiyaçlardandır. Hayır demenin zorluğu da bundan kaynaklanır. Kişi hayır derse; sevilmeyeceğini ve kabul edilmeyeceğini düşünür. Sevilmemenin ve kabul edilmemenin yalnız bırakılmaya neden olacağını düşünen kişi, insanların onaylamayacağı bir şey söylemekten ya da yapmaktan kaçınır.

Hayır diyememenin en temel nedenlerinden biri reddedilme korkusudur. Kişi reddederse, kendisinin de reddedileceğini düşünür. Kişi karşısındakinin önerisine, teklifine veya beklentisine hayır derse, daha sonra kendi beklentisi karşısında reddedileceğini düşünür. Hayır demeyi karşımızdakini reddetmek olarak algılarsak bu davranışta bulunmaktan kaçınabiliriz. Oysa o an reddedilen şey karşınızdaki kişi değil, sadece ve sadece o an size teklif edilen ya da sizden beklenen durumdur. Hayır demek karşınızdakini değil, onun söylediği ya da beklediği şeyi reddetmektir. Çevremizdekilerin isteklerimize, tercihlerimize ve kararlarımıza saygı göstermeyeceğinden korkarız. Başkaları üzerine odaklanır, kendimiz üzerindeki netliği kaybederiz. Bu da onları kendimizden ön plana koyduğumuzu gösterir. Başkalarını kendimizden ön plana koyarsak kendimize duyduğumuz saygı zarar görür

Hayır Deme Korkusunu Yenmek

Ben Ne İstiyorum? Her şeye evet demeden önce;

• Ben ne yapmak istiyorum?
• Bu talebi kendim için mi, karşımdaki kişi için mi yerinde getireceğim?
• Benim sınırlarım neler?
• Neleri yapmak istemeden, sadece karşımdakini kırmamak adına yapıyorum? Ne yapınca mutlu oluyorum?

Sevilmek ve kabul görmek için, her zaman evet diyen, uyumlu ve yardım sever biri olmamız gerekmez. Bazı beklentileri karşılamadan da, bazı şeylere hayır diyerek de seviliriz. Kişisel değerimiz ve saygınlığımız, çevremizdeki kişilerin bize gösterdiği saygı ve sevgi ile değil, kendimize olan sevgimiz ve saygımızla belirlenir. Saygı duyulan ve sevilen bir kişi olmak için önce bu sevgi ve saygıyı siz kendinize vermelisiniz. Hak ettiğiniz saygıyı kendinize gösterirseniz, hayır demekte zorlanmazsınız. Evet bir gerçek vardır ki, ‘‘hayır’’ demek kolay değildir. Ama bazı durumlarda benlik saygınızı koruyabilmeniz için hayır diyebiliyor olmanız şarttır.

Hayır demeden önce;

 Karşınızdakini yumuşatın ve isteğinizi dile getirin.

Hayır demek istediğinizde, karşınızdaki kişinin “hayır”ınızı kabul etmesi için, önce ortamı yumuşatmanız gerekebilir. Böyle durumlarda aldığınız teklifin gururunuzu ne kadar okşadığını ya da sizi ne kadar memnun ettiğini söylemeniz yerinde ve yeterli olacaktır. Sonrasında, “vaktim yok” gibi, teklifi ya da öneriyi kabul etmeme nedeninizi dile getirmek, hayır demeniz için ihtiyaç duyduğunuz yolu açacaktır.

Konuyla ilgili hislerinizi dile getirin.

Eğer ısrarcı biriyle karşı karşıyaysanız, karşınızdakinin sebeplerinizin geçerliliğini görmezden gelmesi söz konusu olabilir. Bu durumda yapmanız gereken, sebeplerinizle birlikte hayır demenize neden olan hislerinizi de dile getirmektir. Örneğin; “çok meşgulüm ve evet dersem suçlu hissedeceğim” gibi. Hislerinizi dile getirmek; karşınızdakinin olaya sizin tarafınızdan bakmasını ve sizi anlamasını sağlayacaktır. Aynı zamanda, hisler kişisel olduğu için, karşı argüman üretmek sebeplerinizle başa çıkmak kadar kolay olmayacaktır.

Kendinize güvenin.

Eğer kendinize yeterince değer vermiyorsanız, vaktiniz de o kadar değerli değildir. Ancak kendinize olan güveniniz ve özsaygı bilinciniz arttıkça, hayır demeniz de kolaylaşacaktır. Çünkü o zaman, zamanınız ve enerjiniz herhangi bir şeye evet diyerek harcayamayacağınız kadar değerli olacaktır. Özgüveninizin yüksek olması; kendinizi, başkalarının sizi ikna etmek için kullandığı, suçluluk duygusu ya da ısrar gibi negatif yollardan da korumanızı sağlayacaktır.

Neden hayır dediğinizi hatırlayın.

Hayır demeye karar verdiğinizde, neden hayır dediğinizi düşünün ve kendinize hatırlatın. Örneğin, hayır dediğinizde size kalacak olan zaman ve enerjiyle neler yapabileceğinizi düşünün; kendinize ya da ailenize zaman ayırmak gibi. Daha faydalı ve olumlu seçeneklerinizi düşünerek kendinizi bu yönde motive etmek, hayır demenin zorluğunu azaltacaktır.

Motivasyonunuzu yüksek tutun.

Hangi yolu denerseniz deneyin, kendinizi nasıl motive ederseniz edin, bazen hayır demeniz mümkün olmayacaktır. Ancak hayır demeyi öğrenmek istiyorsanız, bu durumların sizi endişelendirmesine izin vermeyin. Aksi halde hayır demeyi başardığınız zamanlarda kazandığınız motivasyon ve özgüveni çöpe atmış olursunuz. Bunun yerine, başarılarınıza odaklanın. Normalde hayır diyemeyeceğiniz bir şeye bir kez bile hayır demiş olmak, yeterli bir başarı. Çünkü hayır demek, kişiliğinizin geliştiğinin göstergesidir.

Hayır Demek	Hayır; basit bir kelime olsa da anlamı güçlüdür.	Kelimenin değerini ve anlamını kavrarız.
Ortak Problem	Birçok kişi 'hayır' demekte zorluk çeker.	Durumu analiz edip ne zaman ve nasıl hayır demeniz gerektiğini öğrenmek.
Özel Yaşam	Hayır diyememe, özel yaşantımızı olumsuz yönde etkiler.	Kişisel sınırlar oluşturmak ve bu sınırları koruyabilmek adına 'hayır' demeyi öğrenmek.
Sosyal Yaşam	Sosyal çevrede hayır diyememe, kişiyi istemediği durumlara sürükler.	Sosyal beklentileri karşılamak uğruna kendimize zarar vermeyi bırakmak ve gerek duyulduğunda 'hayır' diyebilmek.
İş Yaşamı	İş yaşamında hayır diyememe, iş yükünün artmasına ve stresin yükselmesine neden olabilir.	Sorumluluklarınızın dışına çıkmak zorunda kalırsanız, işte 'hayır' demeyi öğrenmek.
Kendi Sağlığınız	Hayır diyememe, zihinsel ve fiziksel sağlığı olumsuz etkiler.	Kendi sağlığınız için 'hayır' diyebilmeyi öğrenmek.
Zorluklar	'Hayır' demenin zorlukları çeşitli sebeplere bağlıdır: suçluluk, reddedilme korkusu, çatışma kaçınma vb.	Bu zorlukların üstesinden gelmek için profesyonel yardım alabiliriz.
Kendine Güven	Hayır diyebilme yeteneği, kendine güvenin bir göstergesi olarak görülür.	Kendine güveni artırmak ve kararlı olmak için kişisel gelişim çalışmaları yapabiliriz.
Stres ve Kaygı	Daima 'evet' demek, stres ve kaygıyı artırır.	Hayır demenin rahatlatıcı ve destresleme etkisi olduğunu anlamak.
Hedeflere Ulaşmak	Her zaman 'evet' demek, kendi hedeflerimize ulaşmamızı engeller.	Kendi hedeflerine odaklanmak ve bu hedeflere ulaşmak için 'hayır' demek