Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi

Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisi ne zaman ortaya çıktı?

Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisi teorisi, 1943 yılında Abraham Maslow tarafından “A Theory of Human Motivation” adlı makalesinde ortaya atılmıştır.

 İnsanların ihtiyaçları, davranışlarını ve motivasyonlarını belirleyen önemli bir faktördür. Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisi, Abraham Maslow tarafından geliştirilen bir teori olarak karşımıza çıkmaktadır. Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi insanların temel ihtiyaçlarının sıralanmasını ve bu ihtiyaçların nasıl bir hiyerarşi içinde olduğunu açıklamaktadır.

Kişisel Gelişimde Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi

Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisi, kişisel gelişim ve yaşam kalitesi konularında da uygulanabilir.

Bireyler, temel fizyolojik ihtiyaçlarını karşıladıktan sonra güvenlik ihtiyaçlarına odaklanabilirler. Ait olma ve sevgi ihtiyaçları, sosyal ilişkileri ve bağları güçlendirmek için önemlidir. Saygı ihtiyacı, bireyin kendine saygı duyması, başkalarının takdirini kazanması ve özgüvenli olması için önemlidir. Son olarak, kendini gerçekleştirme ihtiyacı, kişinin potansiyelini tam olarak kullanması, yeteneklerini geliştirmesi ve kişisel hedeflerini gerçekleştirmesiyle ilgilidir.

Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisi, kişisel gelişimde bireyin kendini gerçekleştirme ihtiyacını vurgular. Bireyler, potansiyellerini tam olarak kullanma, yeteneklerini geliştirme ve kişisel hedeflerini gerçekleştirme yolunda ilerleme motivasyonuyla desteklenir.

 Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisi, insanların temel ihtiyaçlarını ve motivasyonlarını anlamak için değerli bir teoridir. İhtiyaçların hiyerarşik bir sıra takip ettiği ve bir ihtiyacın karşılanmasıyla diğerine geçildiği öne sürülmektedir. Ancak, bu hiyerarşinin evrensel olmama eleştirileri ve bireyler arasındaki farklılıklar göz önüne alınmalıdır. Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisi, iş hayatında ve kişisel gelişimde kullanılabilecek bir model olarak değerlidir.

 Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi Nedir?

Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisi, insanların temel ihtiyaçlarının bir hiyerarşik yapıda düzenlendiğini ve bu ihtiyaçların belirli bir sırayla karşılanması gerektiğini öne süren bir teoridir. Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisi, beş farklı düzeyden oluşur ve ihtiyaçlar belirli bir sıraya göre öncelik kazanır.

Maslow’un İhtiyaçlar Piramidindeki İhtiyaçlar en alt basamaktan en üst basamağa şu şekilde kategorize edilebilir:

1. Fizyolojik ihtiyaçlar: Bunlar insanın hayatta kalması için biyolojik gereksinimlerdir; hava, gıda, içecek, barınak, giyim, sıcaklık, cinsellik, uyku.

Bu ihtiyaçlar karşılanmazsa, insan vücudu en iyi şekilde çalışamaz. Maslow, diğer tüm ihtiyaçlar bu ihtiyaçlar karşılanana kadar ikincil hale geldiğinden fizyolojik ihtiyaçları en önemli olarak kabul etmiştir.

2. Güvenlik ihtiyaçları: Bireyin fizyolojik ihtiyaçları karşılandıktan sonra, güvenlik ve güvenlik gereksinimleri göze çarpar. İnsanlar yaşamlarında düzen, öngörülebilirlik ve kontrol isterler. Bu ihtiyaçlar aile ve toplum tarafından karşılanabilir (örneğin polis, okullar, iş ve tıbbi bakım).

Duygusal güvenlik, finansal güvenlik (istihdam, sosyal refah), yasa ve düzen, korkudan kurtulma, sosyal istikrar, mülk, sağlık ve refah (kazalara ve yaralanmaya karşı güvenlik) bunlara örnek verilebilir.

3. Sevgi ve aidiyet ihtiyaçları: Fizyolojik ihtiyaçlar ve güvenlik ihtiyaçları karşılandıktan sonra, insan ihtiyaçlarının üçüncü seviyesi sosyallik ve aidiyet duygularını içerir. Kişilerarası ilişkilere duyulan ihtiyaç davranışı motive eder.

Dostluk, samimiyet, güven ve kabul, sevme ve sevilme,bir grubun parçası olmak (aile, arkadaşlar, iş) bu basamakta ihtiyaç duyulan şeylerdir.

4. Saygı ihtiyaçları: Maslow’un hiyerarşisinde dördüncü düzeydir. İki kategoriye ayrılır: (i) kendine saygı (haysiyet, başarı, ustalık, bağımsızlık) ve (ii) başkalarından saygı arzusu (statü, prestij).

Maslow, saygı ve itibar ihtiyacının çocuklar ve ergenler için en önemlisi olduğunu ve gerçek benlik saygısından önce geldiğini belirtir.

5. Bilişsel ihtiyaçlar: İlgi ve anlayış, merak, keşif, anlam ve öngörülebilirlik ihtiyacı.

6. Estetik ihtiyaçlar: Takdir, güzellik, denge, form vb.

7. Kendini gerçekleştirme ihtiyacı: Maslow’un hiyerarşisinde en üst düzeydir ve bir kişinin potansiyelini, kendini gerçekleştirmesini, kişisel gelişimini ve en yüksek deneyimleri aramasını ifade eder. Maslow bu seviyeyi, mümkün olan her şeyi başarma, kişinin “olabileceği her şeyi olma” olma arzusu olarak tanımlamaktadır.

8. Kendini aşma ihtiyacı: Kişi, kişisel benliğin ötesine geçen değerlerle motive edilir (örneğin, mistik deneyimler ve doğa ile ilgili belirli deneyimler, estetik deneyimler, cinsel deneyimler, başkalarına hizmet, bilimin peşinde koşma, dini inanç, vb.).

Bu ihtiyaçların alacağı özel biçim elbette kişiden kişiye büyük değişiklik gösterecektir. Bir bireyde ideal bir anne olma arzusu şeklinde olabilir, diğerinde atletik olarak ifade edilebilir ve yine başka bir kişide resim çizmeyle veya icatlarla ifade edilebilir.

Maslow, ihtiyaç sırasının dış koşullara veya bireysel farklılıklara bağlı olarak değişebileceğini söyler. Mesela bazı bireyler için benlik saygısı ihtiyacının sevgi ihtiyacından daha önemli olduğunu belirtir. Diğerleri için, yaratıcılık ihtiyacı en temel ihtiyaçların yerine geçebilir.

Maslow ayrıca çoğu davranışın çok motivasyonlu olduğuna dikkat çekmiş ve “herhangi bir davranışın sadece bir tanesinden ziyade temel ihtiyaçların birkaçı veya tümü tarafından aynı anda belirlenme eğiliminde olduğunu” belirtmiştir.

Maslow’a göre kendini gerçekleştirmeye yol açan davranışlar:

• Hayatı bir çocuk gibi tam konsantrasyon ve kendini verme ile deneyimlemek.
• Güvenli yollara bağlı kalmak yerine yeni şeyler denemek;
• Gelenek, otorite veya çoğunluğun sesini dinlemek yerine deneyimleri değerlendirirken kendi duygularımızı dinlemek;
• Bahane üretmemek, numara yapmamak ve (kendimize) dürüst olmak;
• Görüşleriniz çoğunluğun görüşleri ile örtüşmüyorsa dışlanılmaya hazır olmak;
• Sorumluluk almak ve çok çalışmak;
• Eleştiri karşısında savunma mekanizmalarınızı tanımlamaya çalışmak ve onları bırakmaya cesaret etmek.

Her ne kadar insanlar kendilerine özgü bir şekilde kendilerini gerçekleştirseler de, belirli özellikleri paylaşma eğilimindedirler. Ancak, kendini gerçekleştirme bir derece meselesidir, Maslow’a göre “Mükemmel insan yoktur”. Kişinin kendini gerçekleştirmesi için bu özelliklerin tümünü barındırmasına gerek yoktur, aynı şekilde bu özellikleri gösteren herkes de kendini gerçekleştirmiş değildir. Maslow kendini gerçekleştirmeyi mükemmellik ile eş tutmamıştır. Kendini gerçekleştirme sadece kişinin potansiyeline ulaşması demektir. Yani, birisi aptal, savurgan ve kaba olabilir ve yine de kendini gerçekleştirmiş olabilir. Maslow’a göre nüfusun yüzde ikisinden daha azı kendini gerçekleştirmeyi başarıyor.

KAYNAKLAR

Cherry K., (14 Şubat 2022). Maslow’s Hierarchy of Needs. VeryWellMind.
Çoban G.S., (2021). Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisi kendini gerçekleştirme basamağında gizil yetenekler. European Journal of Educational&Social Sciences 6(1), 111-118.